Een aannemer levert een verbouwing op. De opdrachtgever betaalt niet. De aannemer kan daardoor zijn timmerman niet betalen. De timmerman kan zijn hout niet afrekenen bij de groothandel. Drie bedrijven in de problemen door één factuur die niet wordt voldaan.

Bij Bill Incasso zien we dit soort situaties dagelijks. Ondernemers die alles goed doen, op tijd leveren en netjes factureren, maar vervolgens weken of maanden moeten wachten op hun geld. En het probleem stopt niet bij die ene ondernemer. Het plant zich voort door de hele keten. Uw leverancier, uw onderaannemer, uw verhuurder: ze zijn allemaal afhankelijk van uw betalingen, net zoals u afhankelijk bent van die van uw klanten.

Uit het Nationaal Onderzoek Betalingsachterstanden MKB blijkt dat meer dan de helft van de kleine ondernemers (54%) het afgelopen jaar te maken had met te late of niet-betaalde facturen. In dit artikel leggen we uit hoe het domino-effect werkt, wat de cijfers laten zien en wat u kunt doen om te voorkomen dat u zelf een schakel wordt in die keten van wanbetaling.

De cijfers: hoe wanbetaling doorwerkt in het mkb

Van de ondernemers die te maken hadden met betalingsachterstanden, gaf 73% aan geen directe financiële problemen te hebben ervaren. Maar voor de overige 27% zijn de gevolgen concreet en voelbaar:

• 12% stond tijdelijk rood bij de bank door uitblijvende betalingen
• 8% liep zelf betalingsachterstanden op bij eigen leveranciers
• 5% moest salaris of inkomen uitstellen
• 4% moest privévermogen inzetten om het hoofd boven water te houden

Dat laatste cijfer verdient extra aandacht. Bij een zzp’er of eenmanszaak is er geen scheiding tussen zakelijk en privévermogen. Als de zaak in de problemen komt, raakt dat direct het huishouden. De hypotheek, de boodschappen, het spaargeld voor de kinderen. Wie zelf ondernemer is, herkent dit scenario waarschijnlijk maar al te goed.

Hoe werkt het domino-effect precies?

Het mechanisme is eigenlijk vrij simpel. Bedrijf A betaalt ondernemer B niet. Ondernemer B kan daardoor leverancier C niet betalen. Leverancier C komt in de knel bij diens eigen schuldeisers. De keten breekt bij de zwakste schakel, en dat is bijna altijd de kleinste ondernemer.

Kredietverzekeraar Allianz Trade beschrijft dit als een structureel risico voor de hele economie. Het probleem verplaatst zich door de toeleveringsketen, van sector naar sector en van bedrijf naar bedrijf. En het begint vaak niet waar u het verwacht.

Klein mkb (42%) en particulieren (34%) worden het vaakst genoemd als opdrachtgever met betalingsproblemen. Maar dat betekent niet dat zij per definitie slechter betalen. Er zijn in Nederland simpelweg veel meer kleine bedrijven en particulieren dan grote bedrijven. Het is dus logisch dat ondernemers vaker betalingsproblemen ervaren bij deze groepen. En juist voor kleine mkb-bedrijven speelt mogelijk datzelfde domino-effect een rol: zij zijn zelf het slachtoffer van niet-betalende klanten en kunnen daardoor hun eigen leveranciers niet op tijd betalen.

Kleine bedrijven betalen beter, maar wachten het langst

Hier wordt het extra wrang. Kleine bedrijven betalen hun rekeningen juist beter dan grote bedrijven. Zeer kleine bedrijven betalen meer dan 80% van hun facturen op tijd, zo blijkt uit cijfers van kredietinformatiebureau Altares Dun & Bradstreet. Bij grote bedrijven ligt dat percentage fors lager, ondanks dat zij over aanzienlijk meer financiële reserves beschikken.

De kleinste en meest kwetsbare ondernemers wachten dus het vaakst op betalingen van grotere, kapitaalkrachtigere partijen. En hoewel de wettelijke betaaltermijn voor grote bedrijven sinds 2023 op 30 dagen staat, blijkt uit ons onderzoek dat 30% van de ondernemers nog steeds betaaltermijnen van 60 dagen of langer krijgt opgelegd. Het domino-effect begint daarmee vaak niet onderaan de keten, maar bovenaan.

63% schrijft omzet af als oninbaar

Het domino-effect beperkt zich niet tot liquiditeitsproblemen. Van de ondernemers met betalingsachterstanden moest 63% het afgelopen jaar omzet definitief afschrijven als oninbaar. Voor 7% ging het om meer dan € 10.000. Bij bedrijven met beperkte marges kan dat het verschil betekenen tussen doorgaan en stoppen.

Voor een zzp’er met een jaaromzet van € 60.000 is een oninbare vordering van € 5.000 een volledige maand werk dat niet vergoed wordt. Werk dat al is geleverd, tijd die al is besteed, maar waarvoor de betaling nooit komt. En ondertussen verwachten uw eigen leveranciers wél dat u op tijd betaalt.

Wat kunt u doen om het domino-effect te voorkomen?

Het volledige risico op wanbetaling kunt u nooit uitsluiten. Maar u kunt wel maatregelen nemen die de kans verkleinen en de impact beperken. Elke maatregel die u neemt beschermt niet alleen uzelf, maar ook de bedrijven die van uw betalingen afhankelijk zijn.

Screen uw klanten vooraf

Ga niet blind een grote opdracht aan met een klant die u niet kent. Check de KvK-inschrijving, vraag rond in uw netwerk en kijk of er jaarrekeningen beschikbaar zijn. Bij twijfel kunt u via gespecialiseerde bureaus een kredietcheck laten uitvoeren. In ons artikel over het voorkomen van wanbetaling leest u hier meer over.

Werk met duidelijke afspraken

Leg betaaltermijnen, leveringsvoorwaarden en consequenties bij niet-betalen vast in uw betalingsvoorwaarden. Hoe specifieker, hoe beter. “Betaling binnen 30 dagen na factuurdatum” is duidelijker dan “betaling na oplevering”. Goede afspraken zorgen ervoor dat u sneller kunt handelen als een betaling uitblijft, voordat het probleem zich door uw keten verspreidt. Wie hier meer over wil weten, leest ons artikel over het maken van waterdichte afspraken van offerte tot betaling.

Spreid uw risico

Als één klant verantwoordelijk is voor 40% van uw omzet en die klant betaalt niet, heeft u een serieus probleem. Probeer uw klantenportefeuille te spreiden. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar het verkleint de impact als er één schakel uitvalt. Eén wegvallende betaling mag niet de reden zijn dat u zelf uw leveranciers niet meer kunt betalen.

Vraag een aanbetaling bij grote opdrachten

Bij grotere projecten is het niet onredelijk om te werken met termijnbetalingen. Een aanbetaling van 30% bij opdrachtverlening, een tussentijdse betaling bij een mijlpaal en een slotbetaling na oplevering. Zo voorkomt u dat u weken of maanden werk levert zonder enige betaling, en houdt u uw eigen betalingscapaciteit op peil.

Handel snel bij achterstallige facturen

De grootste fout die ondernemers maken: te lang wachten. Hoe langer u wacht met actie ondernemen, hoe kleiner de kans op betaling. Stuur na twee dagen een herinnering. Na twee weken een aanmaning. En daarna? Geef uw vordering uit handen. Op basis van no cure, no pay kost dat u niets als de inning niet lukt. Snel handelen houdt niet alleen uw eigen cashflow gezond, maar voorkomt ook dat het probleem doorschuift naar de bedrijven die van u afhankelijk zijn.

Bouw een financiële buffer op

Een buffer van minimaal twee tot drie maanden vaste lasten geeft u ademruimte als een grote factuur onverwacht uitblijft. Het is het verschil tussen een vervelende situatie en een kettingreactie die uw hele keten raakt. Met een buffer kunt u uw eigen leveranciers blijven betalen, ook als uw klant dat bij u niet doet.

Wanbetaling is geen individueel probleem

Het domino-effect laat zien dat wanbetaling nooit alleen het probleem is van de ondernemer die het geld niet krijgt. Het raakt leveranciers, onderaannemers, verhuurders en uiteindelijk de hele economische keten. De ondernemer die niet betaald wordt, kan zelf niet betalen. En zo gaat het door.

Dat maakt het extra belangrijk om niet stil te zitten als een klant niet betaalt. Niet omdat u hardvochtig bent, maar omdat de gevolgen van niets doen veel verder reiken dan uw eigen bankrekening. Door snel te handelen beschermt u niet alleen uzelf, maar ook de bedrijven die van uw betalingen afhankelijk zijn.

Heeft u te maken met openstaande facturen? Dien uw vordering in en laat ons het overnemen. Wij zorgen ervoor dat u snel betaald krijgt, op basis van no cure, no pay. Zodat u zich kunt richten op waar u goed in bent.