Conservatoir beslag is beslag dat een schuldeiser legt voordat de rechter over zijn vordering heeft beslist. Het geld of de bezittingen van de schuldenaar worden daarmee vastgezet, zodat hij ze niet kan verkopen, wegsluizen of opmaken terwijl de rechtszaak loopt. Daarvoor is toestemming (verlof) van de voorzieningenrechter nodig: een advocaat dient het verzoek in en een deurwaarder legt het beslag. Daarna moet de schuldeiser binnen de termijn die de rechter stelt, in de regel 14 dagen, een rechtszaak beginnen. Wint hij die, dan wordt het beslag executoriaal en kan de vordering worden betaald uit het beslagen geld of uit de opbrengst van de goederen.

Vreest u als schuldeiser dat uw debiteur bezittingen verkoopt of wegsluist voordat u uw geld hebt? Dan kan conservatoir beslag uw vordering veiligstellen. In dit artikel leest u hoe het werkt, wat het kost en welke risico’s eraan zitten.

Wat is conservatoir beslag?

Conservatoir beslag, ook wel bewarend beslag genoemd, is een wettelijke maatregel waarmee geld of goederen van een schuldenaar ‘bevroren’ worden voordat er een definitieve rechterlijke uitspraak is. Het woord ‘conservatoir’ komt van het Latijnse ‘conservare’, wat ‘bewaren’ of ‘behouden’ betekent. De maatregel is bedoeld om te voorkomen dat een schuldenaar zijn bezittingen verkoopt, weggeeft of verplaatst voordat een schuldeiser zijn vordering via een rechterlijke procedure heeft kunnen verzilveren.

Anders dan bij executoriaal beslag, dat wordt gelegd ná een rechterlijke uitspraak, wordt conservatoir beslag gelegd vóórdat de rechter definitief over de zaak heeft geoordeeld. Het is daarmee een voorlopige maatregel die dient om de verhaalsmogelijkheden van de schuldeiser te beschermen. Hoe beslag in het algemeen werkt, leest u in ons artikel over beslaglegging.

Soorten conservatoir beslag

Conservatoir beslag kan op verschillende zaken gelegd worden:

1. Conservatoir beslag op bankrekening: Het geld op de rekening van de schuldenaar wordt bevroren
2. Conservatoir beslag op onroerende zaken: Er wordt beslag gelegd op bijvoorbeeld een woning of bedrijfspand
3. Conservatoir beslag op roerende zaken: Beslag op bijvoorbeeld auto’s, inventaris of andere waardevolle bezittingen
4. Conservatoir derdenbeslag (beslag onder derden): Beslag op geld dat iemand anders nog aan de schuldenaar moet betalen, zoals loon of huurinkomsten. Bij beslag op loon hoort de rechter de schuldenaar eerst.
5. Conservatoir beslag tot afgifte of levering: Beslag op zaken met als doel deze in handen te krijgen, niet om ze te verkopen

Conservatoir beslag leggen: zo gaat het

1. Verlof vragen aan de rechter

Voordat een schuldeiser conservatoir beslag kan leggen, moet hij toestemming (verlof) hebben van de voorzieningenrechter. Dit gebeurt door het indienen van een verzoekschrift door zijn advocaat. Hierin moet de schuldeiser het volgende vermelden:

1. De aard en hoogte van de vordering
2. Op welke goederen of tegoeden beslag gelegd moet worden
3. Waarom er ‘gegronde vrees voor verduistering’ is (reden om aan te nemen dat de schuldenaar zal proberen bezittingen te verplaatsen). Bij beslag onder derden, zoals op een bankrekening, is dat niet nodig.

Het verzoek wordt over het algemeen ‘ex parte’ behandeld, wat betekent dat de schuldenaar niet bij de behandeling wordt betrokken en vaak niet op de hoogte is van het verzoek.

2. Het leggen van het beslag

Als de rechter het verlof verleent, kan een deurwaarder het conservatoir beslag leggen. Afhankelijk van het soort beslag gebeurt dit door:

1. Het betekenen van een zogenaamd beslagexploot aan de schuldenaar (bij beslag op roerende zaken)
2. Inschrijving in het kadaster (bij beslag op onroerende zaken)
3. Betekening aan een derde, zoals een bank of werkgever (bij derdenbeslag)

3. Instellen van de hoofdzaak

Na het leggen van het beslag moet de schuldeiser binnen een door de rechter vastgestelde termijn (in de regel 14 dagen) een bodemprocedure starten. In deze hoofdzaak wordt de vordering inhoudelijk beoordeeld door de rechter. Als dit niet tijdig gebeurt, vervalt het beslag van rechtswege.

4. Uitkomst rechtszaak

Als de schuldeiser de rechtszaak wint, wordt het conservatoir beslag automatisch omgezet in een executoriaal beslag. De schuldeiser kan dan overgaan tot executie, bijvoorbeeld door verkoop van de in beslag genomen goederen.

Als de schuldeiser de rechtszaak verliest, vervalt het conservatoir beslag.

Gevolgen van conservatoir beslag

Voor de schuldenaar

1. Beperkte beschikkingsbevoegdheid: De schuldenaar kan niet meer vrijelijk over de in beslag genomen goederen of tegoeden beschikken.
2. Bankrekening geblokkeerd: Bij beslag op een bankrekening kan de schuldenaar niet meer bij zijn geld.
3. Beperkingen bij verkoop woning: Het beslag op een woning wordt ingeschreven in het kadaster. De schuldenaar mag er blijven wonen, maar kan de woning in de praktijk pas verkopen als het beslag is opgeheven, bijvoorbeeld omdat de beslaglegger is betaald.
4. Mogelijke reputatieschade: Vooral voor bedrijven kan conservatoir beslag reputatieschade opleveren.

Voor de schuldeiser

1. Zekerheid: Wat in beslag is genomen, blijft beschikbaar. Wint de schuldeiser de procedure, dan kan hij zich daarop verhalen.
2. Pressiemiddel: Het beslag kan als pressiemiddel werken om de schuldenaar tot betaling te bewegen.
3. Risico op schadevergoeding: Als achteraf blijkt dat het beslag ten onrechte is gelegd, kan de schuldeiser aansprakelijk zijn voor de schade.

Conservatoir beslag opheffen

Een conservatoir beslag kan op drie verschillende manieren worden opgeheven:

1. Door de schuldenaar via kort geding: De schuldenaar kan naar de rechter stappen en in een kort geding vragen om het beslag op te heffen. Dit kan bijvoorbeeld als de vordering ondeugdelijk lijkt, als het beslag onnodig is, of als de schuldenaar voldoende zekerheid biedt, zoals een bankgarantie.
2. Door vrijwillige opheffing door de schuldeiser: De schuldeiser kan besluiten het beslag zelf op te heffen, bijvoorbeeld na betaling van de vordering, na het treffen van een schikking, of wanneer de schuldenaar een andere vorm van zekerheid heeft aangeboden.
3. Door automatische opheffing: In bepaalde situaties vervalt het beslag vanzelf. Dit gebeurt als de schuldeiser niet op tijd een hoofdzaak start, als de schuldeiser de rechtszaak definitief verliest, of wanneer de schuldenaar failliet wordt verklaard (het beslag vervalt dan ten gunste van alle schuldeisers samen).

Conservatoir beslag door de Belastingdienst

De Belastingdienst heeft bijzondere bevoegdheden als het gaat om conservatoir beslag. Anders dan reguliere schuldeisers heeft de Belastingdienst geen voorafgaande rechterlijke toestemming nodig om conservatoir beslag te leggen. Dit maakt het voor de Belastingdienst eenvoudiger en sneller om beslag te leggen als er een risico is dat een belastingschuld niet betaald wordt.

Krijgt u een sms over een conservatoir beslag van de Belastingdienst, met een link om te betalen? Dan is dat nep. De Belastingdienst stuurt nooit een sms met het verzoek om een belastingschuld te betalen en vraagt nooit om te betalen via een link. Over openstaande bedragen krijgt u altijd schriftelijk bericht. Klik dus niet op de link en verwijder de sms.

Kosten van conservatoir beslag

Het leggen van conservatoir beslag brengt verschillende kosten met zich mee:

1. Griffierecht: Voor het indienen van het verzoekschrift bij de rechtbank
2. Advocaatkosten: Voor het opstellen van het verzoekschrift en het voeren van de procedure
3. Deurwaarderskosten: Voor het daadwerkelijk leggen van het beslag

De hoogte van deze kosten is afhankelijk van de aard en de omvang van het beslag. Wint de schuldeiser de rechtszaak, dan kan hij de kosten van het beslag verhalen op de schuldenaar. Advocaatkosten krijgt hij in de regel maar voor een deel terug: de rechter kent daarvoor een vast bedrag toe.

Onrechtmatig conservatoir beslag

Het leggen van conservatoir beslag is een zwaar middel dat grote gevolgen kan hebben voor een schuldenaar. Als achteraf blijkt dat het beslag ten onrechte is gelegd, kan de schuldeiser aansprakelijk zijn voor de schade die de schuldenaar heeft geleden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als:

1. De vordering waarvoor beslag is gelegd uiteindelijk wordt afgewezen
2. Het beslag is gelegd voor een veel hoger bedrag dan gerechtvaardigd was
3. Er geen reële vrees voor verduistering was

In dergelijke gevallen kan de schuldenaar een schadevergoeding eisen van de schuldeiser.

Tip: start met minnelijke incasso, dan pas beslaglegging

Conservatoir beslag is een effectief juridisch middel om verhaalsmogelijkheden veilig te stellen, maar heeft ingrijpende gevolgen voor alle betrokkenen.

Bij Bill Incasso starten we daarom altijd met een minnelijk incassotraject op basis van no cure, no pay. Uw klant betaalt de incassokosten. U ontvangt 100% van uw hoofdsom. Nemen wij uw zaak aan en lukt de incasso niet, dan betaalt u niets. Juridische stappen zoals conservatoir beslag overwegen we alleen als deze minnelijke aanpak niet het gewenste resultaat oplevert.